• امروز : پنجشنبه, ۱۴ خرداد , ۱۴۰۵
  • برابر با : Thursday - 4 June - 2026
کل اخبار 2352اخبار امروز : 0
یادداشت/ جواد لطف الله پور

ناکارآمدی فقه متصلب و سنتی در مدیریت ایران

  • کد خبر : 7117
  • 17 آذر 1404 - 11:59
ناکارآمدی فقه متصلب و سنتی در مدیریت ایران
پرسش اصلی این مقاله آن است که چرا با وجود پویایی ذاتی فقه شیعه، ایران در عمل دچار رکود و عقب‌ماندگی و نابودی ثروت خود و بحران های متعددی شده است. 

عَیّوق: ایران با داشتن  یک درصد جمعیت جهان  هفت درصد از کل ذخایر معدنی جهان را در اختیار دارد. بر پایه برآوردهای  سال ۱۳۹۶، ایران در رتبه دوم گاز طبیعی در جهان با ۱٫۳ درصد گاز و رتبه سوم نفت در جهان با ۱۵۸٫۷ میلیارد بشکه نفت شامل ۳٫۵ درصد نفت جهان که عمر آن‌ها بیشتر از صد سال برآورد می‌شود، قرار دارد.

ایران با داشتن ۶۸ نوع ماده معدنی، ۳۷ میلیارد تن ذخایر اثبات شده و بیش از ۵۷ میلیارد تن ذخایر بالقوه با دارا بودن منابع طبیعی به ارزش ۲۷.۳ تریلیون دلار، در رتبه پنجم  ۱۰ کشور ثروتمند جهان  قرار دارد.که امروز با توجه به نوع مدیریت و نحوه حکومت داری گرفتار بحران های متعددی است،چون مدیران و تصمیم سازان و تصمیم گیران ایران فاقد تئوری و مانیفست اداره جامعه هستند. بیت هر فقیهی برای خودش یک کابینه مستقل  و شیوه کشور داری مجزا می‌باشد.

فقه شیعه در طول تاریخ اسلام همواره به عنوان یکی از غنی‌ترین مکاتب فقهی شناخته شده است. این فقه ظرفیت بالایی برای اجتهاد و پاسخگویی به مسائل نوین دارد. با این حال، در ایران امروز این فقه اسیر دستان سنت گرایان متصلبی که حکومت را در ید قدرت خود گرفته اند شده و کشور گرفتار نگاه سنتی و متصلب برخی فقیهانی  است که می‌خواهند احکام  قرن‌های ماضی را در سال‌های جاری و آتی به نام قانون  اجرا کنند.

پرسش اصلی این مقاله آن است که چرا با وجود پویایی ذاتی فقه شیعه، ایران در عمل دچار رکود و عقب‌ماندگی و نابودی ثروت خود و بحران های متعددی شده است.

پیشینه تاریخی

از دوران صفویه تا جمهوری اسلامی، فقهای سنتی و متصلب همواره مانع از شکوفایی کامل ظرفیت‌های فقهی شده اند. این جریان بیشتر بر فقه فردی و سنتی تمرکز داشته و کمتر به فقه اجتماعی و حکومتی پرداخته است.

ویژگی‌های فقیهان متصلب و سنتی

– تمرکز بر احکام فردی و عبادی به جای نظام‌های اجتماعی و اقتصادی.
– مقاومت در برابر علوم جدید و تحولات اجتماعی.
– بی‌توجهی به نقش عقل و علم و تخصص و  عنصر زمان و مکان در اجتهاد.
_بی توجهی به حقوق بانوان و زنان
– فاصله گرفتن از نیازهای واقعی جامعه مانند اقتصاد مدرن، حقوق شهروندی و فناوری و تبلیغ و ترویج مردگی اُخروی به جای زندگی دنیوی
پیامدهای اجتماعی و سیاسی
– عقب‌ماندگی در توسعه اقتصادی و علمی.
– بحران در قانون‌گذاری مدرن، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند رمزارزها، قراردادهای دیجیتال و حقوق زنان هوش مصنوعی.
– بی‌اعتمادی اجتماعی نسبت به کارآمدی فقه در اداره کشور.
– ایجاد شکاف میان نسل جدید و نهادهای دینی.
اسلام دین اخلاق است نه دین حکومت  و ابزار خشونت.

امام صادق (ع) «الدین هو الحب والحب هو الدین» دین عشق ورزیدن به خدا و دوستی با خداست.

برخی اندیشمندان معتقدند اسلام بیش از آنکه دین حکومت باشد، دین اخلاق است. قرآن و سنت پیامبر (ص) بیشتر بر تربیت اخلاقی انسان‌ها، عدالت، صداقت و پرهیز از ظلم تأکید دارند تا بر ساختار حکومتی مشخص.  این نگاه می‌تواند از تبدیل دین به ابزار قدرت جلوگیری کرده و جایگاه معنوی و اخلاقی اسلام را حفظ کند.

نقل قول‌ها

– عبدالرحمان کواکبی: «دین برای آزادی و اخلاق آمده است، نه برای تثبیت حکومت‌های استبدادی.»
– محمد عبده: «اسلام شکل خاصی از حکومت مقرر نکرده، بلکه هدف آن تحقق عدالت و اخلاق است.»
– عبدالله احمد النعیم : «اسلام باید منبع الهام اخلاقی باشد، نه نظام حکومتی الزام‌آور.»
– علامه نائینی: «مقصود شریعت، عدالت و رفع ظلم است؛ حکومت وسیله است نه هدف.»
– علامه طباطبایی: «هدف اصلی دین، هدایت اخلاقی و معنوی انسان‌هاست، نه صرفاً ساختار سیاسی.»
– علامه محمد مجتهد شبستری: پیامبر اسلام نظام زندگی عرب جاهلی را برهم نزد؛ بلکه همان شیوه‌های موجود را با اصلاحات اخلاقی تصحیح کرد.

احکام اجتماعی، حقوقی، سیاسی و جزایی قرآن ادامهٔ همان سنت‌های عربی‌اند، نه احکام آسمانی ابدی.

فقها توسط شبکهٔ «مریدان» محاصره شده‌اند؛ مریدانی که اجازهٔ اصلاح نمی‌دهند. هر فقیهی بخواهد تجدیدنظر کند، مقلدانش او را رها می کنند. خطای بزرگ تاریخ اسلام، تبدیل عرف عربی به «حکم الهی» بوده. این خطا امروز مانع اصلاح و نوگرایی شده است.

مسلمان ایرانی  امروز باید زندگی‌اش را “به‌عنوان ایرانی” طراحی کند ایمان، انتخاب ثانویه و آزادانهٔ فردی است.

راهکارها

_اجرای قانون ” از کجا آوردی” برای همه ی صاحب مصبان کشوری و لشکری
_تعطیلی تمام ارگانها، نهادها، بنیادها، موسسات بودجه خور و غیر پاسخگو
_ جلوگیری از دخالت در امور دولت توسط هر شخصی و در هر لباسی
_ مراجعت دادن فقهای محترم به حوزه های علمیه
_ مراجعت دادن نظامیان به پادگان ها
_ ملغی کردن تمام دولت های موازی و دولت های سایه
_تبعیت تمام فقها از رهبر نظام در اداره امور کشور
_ایجاد دولت واحد و چابک و پاسخگو

انتهای پیام/

لینک کوتاه : https://www.ayooq.ir/?p=7117

ثبت دیدگاه

مجموع دیدگاهها : 0در انتظار بررسی : 0انتشار یافته : 0
قوانین ارسال دیدگاه
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.